Hậu Tố (Suffixes) Phổ Biến Trong Tiếng Anh: -tion, -ment, -ness, -ity Và Nhiều Hơn Nữa

Hậu tố (suffix) là những âm tiết được thêm vào cuối một từ để tạo ra từ mới với loại từ hoặc nghĩa khác. Học hậu tố giúp bạn mở rộng vốn từ vựng nhanh chóng — chỉ cần biết một từ gốc, bạn có thể tạo ra nhiều từ liên quan và đoán nghĩa hàng trăm từ mới.

Tại sao phải học hậu tố?

Hậu tố giúp bạn hiểu loại từ (part of speech) ngay khi nhìn vào đuôi từ. Ví dụ: từ kết thúc bằng -tion thường là danh từ, -ly thường là trạng từ. Điều này giúp bạn đọc và viết tiếng Anh chính xác hơn mà không cần tra từ điển cho mỗi từ.

Hậu Tố Tạo Danh Từ (Noun Suffixes)

1. -tion / -sion (Hành Động, Trạng Thái)

Đây là hậu tố danh từ phổ biến nhất trong tiếng Anh. Thêm -tion hoặc-sion vào động từ để tạo danh từ chỉ hành động hoặc kết quả.

Công thức

động từ + -tion / -sion = danh từ

Động từ	Danh từ (-tion/-sion)	Nghĩa
act (hành động)	action	hành động
educate (giáo dục)	education	nền giáo dục
create (tạo ra)	creation	sự sáng tạo, tác phẩm
decide (quyết định)	decision	quyết định
express (bày tỏ)	expression	sự bày tỏ, cách diễn đạt
communicate (giao tiếp)	communication	giao tiếp
inform (thông báo)	information	thông tin

Ví dụ trong câu

The education system needs improvement.

Hệ thống giáo dục cần được cải thiện.

She made a difficult decision.

Cô ấy đã đưa ra một quyết định khó khăn.

2. -ment (Hành Động, Kết Quả)

Hậu tố -ment cũng được thêm vào động từ để tạo danh từ, thường chỉ kết quả hoặc trạng thái của một hành động.

Công thức

động từ + -ment = danh từ

Động từ	Danh từ (-ment)	Nghĩa
develop (phát triển)	development	sự phát triển
agree (đồng ý)	agreement	sự đồng ý, thỏa thuận
improve (cải thiện)	improvement	sự cải thiện
achieve (đạt được)	achievement	thành tích, thành tựu
treat (điều trị, đối xử)	treatment	sự điều trị, cách đối xử
manage (quản lý)	management	sự quản lý
govern (cai trị)	government	chính phủ

3. -ness (Phẩm Chất, Trạng Thái)

Hậu tố -ness được thêm vào tính từ để tạo danh từ chỉ phẩm chất hoặc trạng thái. Đây là cách đơn giản và rất phổ biến để tạo danh từ trong tiếng Anh.

Công thức

tính từ + -ness = danh từ

Tính từ	Danh từ (-ness)	Nghĩa
happy (hạnh phúc)	happiness	hạnh phúc (danh từ)
kind (tử tế)	kindness	lòng tử tế
dark (tối tăm)	darkness	bóng tối
sad (buồn)	sadness	nỗi buồn
weak (yếu đuối)	weakness	điểm yếu
aware (nhận thức)	awareness	sự nhận thức
ill (ốm)	illness	bệnh tật

Lưu ý chính tả

Khi tính từ kết thúc bằng -y, đổi y thành i trước khi thêm -ness:
happy → happiness (không phải "happyness")
lazy → laziness, heavy → heaviness

4. -ity / -ty (Phẩm Chất, Trạng Thái)

Tương tự -ness, hậu tố -ity (hoặc -ty) cũng tạo danh từ từ tính từ. Hậu tố này thường gặp với các từ gốc Latin và mang phong cách trang trọng hơn.

Công thức

tính từ + -ity / -ty = danh từ

Tính từ	Danh từ (-ity/-ty)	Nghĩa
active (năng động)	activity	hoạt động
creative (sáng tạo)	creativity	sự sáng tạo
equal (bình đẳng)	equality	sự bình đẳng
possible (có thể)	possibility	khả năng
real (thực)	reality	thực tế
safe (an toàn)	safety	sự an toàn
curious (tò mò)	curiosity	sự tò mò

5. -er / -or / -ist (Người Thực Hiện)

Những hậu tố này được thêm vào động từ hoặc danh từ để chỉ người thực hiệnmột hành động hoặc người thuộc về một lĩnh vực nào đó.

-er

teach → teacher

write → writer

drive → driver

play → player

manage → manager

-or

act → actor

direct → director

invent → inventor

investigate → investigator

instruct → instructor

-ist

art → artist

science → scientist

journal → journalist

piano → pianist

special → specialist

Hậu Tố Tạo Tính Từ (Adjective Suffixes)

6. -ful (Đầy, Có)

Hậu tố -ful mang nghĩa "đầy" hoặc "có nhiều". Thêm -ful vào danh từ để tạo tính từ.

Công thức

danh từ + -ful = tính từ (có, đầy)

Từ gốc	Tính từ (-ful)	Nghĩa
help (sự giúp đỡ)	helpful	hữu ích
hope (hy vọng)	hopeful	đầy hy vọng
beauty (vẻ đẹp)	beautiful	đẹp
care (sự quan tâm)	careful	cẩn thận
power (sức mạnh)	powerful	mạnh mẽ
pain (đau đớn)	painful	đau đớn (tính từ)

7. -less (Không Có, Thiếu)

Hậu tố -less mang nghĩa "không có" hoặc "thiếu" — ngược lại với -ful. Nhiều cặp từ tồn tại song song với -ful và -less.

Công thức

danh từ + -less = tính từ (không có)

-ful (có)

hopeful – đầy hy vọng

careful – cẩn thận

helpful – hữu ích

fearful – sợ hãi

meaningful – có ý nghĩa

-less (không có)

hopeless – tuyệt vọng

careless – bất cẩn

helpless – bất lực

fearless – không sợ hãi

meaningless – vô nghĩa

8. -ous / -ious (Có Tính Chất)

Hậu tố -ous (hoặc -ious) thêm vào danh từ để tạo tính từ mang nghĩa"có tính chất của" hoặc "đầy".

Từ gốc	Tính từ (-ous/-ious)	Nghĩa
danger (nguy hiểm)	dangerous	nguy hiểm (tính từ)
fame (danh tiếng)	famous	nổi tiếng
humor (hài hước)	humorous	hài hước (tính từ)
ambition (tham vọng)	ambitious	tham vọng (tính từ)
mystery (bí ẩn)	mysterious	bí ẩn (tính từ)
vary (thay đổi)	various	đa dạng, nhiều loại

9. -able / -ible (Có Thể)

Hậu tố -able (hoặc -ible) mang nghĩa "có thể được" hoặc"xứng đáng được". Đây là cách tạo tính từ rất phổ biến từ động từ hoặc danh từ.

Công thức

động từ / danh từ + -able/-ible = "có thể..."

Từ gốc	Tính từ (-able/-ible)	Nghĩa
read (đọc)	readable	dễ đọc, có thể đọc được
understand (hiểu)	understandable	có thể hiểu được
accept (chấp nhận)	acceptable	có thể chấp nhận được
rely (tin tưởng)	reliable	đáng tin cậy
flex (linh hoạt)	flexible	linh hoạt
sense (cảm giác)	sensible	hợp lý, có lý trí
response (phản hồi)	responsible	có trách nhiệm

-able hay -ible?

Không có quy tắc tuyệt đối, nhưng một mẹo nhỏ là: nếu từ gốc là động từ tiếng Anh thông thường, dùng -able (readable, acceptable). Nếu từ gốc có nguồn gốc Latin (không có dạng động từ độc lập), thường dùng -ible (flexible, responsible, terrible).

Hậu Tố Tạo Trạng Từ (Adverb Suffix)

10. -ly (Theo Cách, Một Cách)

Hậu tố -ly là cách phổ biến nhất để tạo trạng từ từ tính từ trong tiếng Anh. Trạng từ thường bổ nghĩa cho động từ, tính từ khác, hoặc cả câu.

Công thức

tính từ + -ly = trạng từ

Tính từ	Trạng từ (-ly)	Nghĩa
quick (nhanh)	quickly	một cách nhanh chóng
careful (cẩn thận)	carefully	một cách cẩn thận
happy (hạnh phúc)	happily	một cách vui vẻ
beautiful (đẹp)	beautifully	một cách đẹp đẽ
serious (nghiêm túc)	seriously	một cách nghiêm túc
clear (rõ ràng)	clearly	một cách rõ ràng

Ví dụ trong câu

She spoke clearly so everyone could understand.

Cô ấy nói rõ ràng để mọi người có thể hiểu.

He quickly finished his homework.

Anh ấy hoàn thành bài tập về nhà một cách nhanh chóng.

Lưu ý về -ly

Khi tính từ kết thúc bằng -y, đổi y thành i: happy → happily, easy → easily.
Khi tính từ kết thúc bằng -le, bỏ e và thêm -ly: simple → simply, gentle → gently.

Bảng Tổng Hợp Hậu Tố Phổ Biến

Hậu tố	Loại từ tạo ra	Thêm vào	Ví dụ
-tion / -sion	Danh từ	Động từ	action, decision
-ment	Danh từ	Động từ	development, agreement
-ness	Danh từ	Tính từ	happiness, kindness
-ity / -ty	Danh từ	Tính từ	creativity, safety
-er / -or / -ist	Danh từ (người)	Động từ / Danh từ	teacher, actor, artist
-ful	Tính từ	Danh từ	helpful, powerful
-less	Tính từ	Danh từ	hopeless, careless
-ous / -ious	Tính từ	Danh từ	dangerous, ambitious
-able / -ible	Tính từ	Động từ / Danh từ	readable, flexible
-ly	Trạng từ	Tính từ	quickly, carefully

Luyện Tập: Đoán Nghĩa Từ Mới

Hãy thử đoán nghĩa những từ sau dựa trên hậu tố và từ gốc bạn đã biết:

1. glorification

glory (vinh quang) + -fication (-tion biến thể) = sự vinh danh, ca ngợi

2. loneliness

lonely (cô đơn) + -ness = sự cô đơn

3. unbelievable

un- (tiền tố phủ định) + believe (tin) + -able = không thể tin được

4. adventurous

adventure (phiêu lưu) + -ous = thích phiêu lưu, mạo hiểm

5. disappointment

disappoint (làm thất vọng) + -ment = sự thất vọng

Mẹo học hậu tố hiệu quả

Học theo nhóm từ (word family): create → creation → creative → creatively → creativity
Chú ý đuôi từ khi đọc tiếng Anh — nhận ra hậu tố giúp đoán nghĩa ngay lập tức
Khi học một từ mới, hãy học cả các biến thể với hậu tố khác nhau

Tóm Tắt

-tion / -sion, -ment, -ness, -ity tạo danh từ
-er / -or / -ist tạo danh từ chỉ người
-ful, -less, -ous, -able / -ible tạo tính từ
-ly tạo trạng từ từ tính từ
Kết hợp tiền tố và hậu tố giúp bạn đoán nghĩa hàng nghìn từ mới!