Bảng Danh Từ Bất Quy Tắc Trong Tiếng Anh

Danh từ bất quy tắc (Irregular Nouns) là những danh từ không tuân theo quy tắc thêm -s hoặc -es khi chuyển sang dạng số nhiều. Đây là phần kiến thức quan trọng mà người học tiếng Anh cần nắm vững để tránh mắc lỗi trong giao tiếp và viết.

Mẹo học thuộc

Hãy nhóm các danh từ có cùng cách biến đổi lại với nhau. Ví dụ: man-men, woman-women thay đổi nguyên âm; hoặc fish-fish, sheep-sheep giữ nguyên dạng.

Quy Tắc Chung Với Danh Từ Số Nhiều

Trước khi tìm hiểu danh từ bất quy tắc, hãy ôn lại các quy tắc thông thường:

Quy tắc cơ bản

Danh từ + s → books, cats, dogs

Với s, ss, sh, ch, x, z

Danh từ + es → buses, classes, dishes

Với phụ âm + y

y → ies → city-cities, baby-babies

Các Loại Danh Từ Bất Quy Tắc

1. Danh Từ Thay Đổi Nguyên Âm

Nhóm danh từ này thay đổi nguyên âm bên trong từ thay vì thêm đuôi:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
man	men	đàn ông
woman	women	phụ nữ
foot	feet	bàn chân
tooth	teeth	răng
goose	geese	con ngỗng
mouse	mice	con chuột
louse	lice	con chấy

Đúng

There are three women in the room.

Có ba phụ nữ trong phòng.

Sai

There are three womans in the room.

Không thêm -s cho danh từ bất quy tắc.

2. Danh Từ Giữ Nguyên Dạng (Số Ít = Số Nhiều)

Nhóm danh từ này có dạng số ít và số nhiều hoàn toàn giống nhau:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
sheep	sheep	con cừu
fish	fish	con cá
deer	deer	con hươu/nai
species	species	loài
series	series	loạt, chuỗi
aircraft	aircraft	máy bay
spacecraft	spacecraft	tàu vũ trụ
salmon	salmon	cá hồi
trout	trout	cá hồi nước ngọt
shrimp	shrimp	con tôm
squid	squid	con mực
moose	moose	nai sừng tấm
bison	bison	bò rừng bizon
swine	swine	lợn (văn chương)

Lưu ý về "fish"

Khi nói về nhiều con cá cùng loài, dùng fish. Khi nói về nhiều loài cá khác nhau, có thể dùng fishes. Ví dụ: "The aquarium has many colorful fishes" (nhiều loài cá màu sắc).

3. Danh Từ Thêm Đuôi -en

Một số ít danh từ tạo số nhiều bằng cách thêm -en:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
child	children	đứa trẻ
ox	oxen	con bò đực
brother	brethren	huynh đệ (tôn giáo)

4. Danh Từ Đổi -f/-fe Thành -ves

Nhiều danh từ kết thúc bằng -f hoặc -fe đổi thành -ves:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
wife	wives	vợ
life	lives	cuộc sống
knife	knives	con dao
leaf	leaves	lá cây
half	halves	một nửa
shelf	shelves	kệ
wolf	wolves	con sói
calf	calves	con bê
loaf	loaves	ổ bánh mì
thief	thieves	kẻ trộm
self	selves	bản thân
scarf	scarves/scarfs	khăn quàng

Ngoại lệ

Một số từ kết thúc bằng -f/-ff chỉ thêm -s bình thường: roof → roofs, chief → chiefs, cliff → cliffs, proof → proofs, belief → beliefs.

5. Danh Từ Gốc Latin/Hy Lạp

Nhiều từ mượn từ tiếng Latin và Hy Lạp giữ nguyên cách chia số nhiều gốc:

Đổi -us thành -i

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
cactus	cacti/cactuses	cây xương rồng
focus	foci/focuses	tiêu điểm
fungus	fungi/funguses	nấm
nucleus	nuclei	hạt nhân
radius	radii/radiuses	bán kính
stimulus	stimuli	kích thích
syllabus	syllabi/syllabuses	đề cương
alumnus	alumni	cựu sinh viên (nam)

Đổi -a thành -ae

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
antenna	antennae/antennas	ăng-ten, râu (côn trùng)
formula	formulae/formulas	công thức
larva	larvae	ấu trùng
alumna	alumnae	cựu sinh viên (nữ)
vertebra	vertebrae	đốt sống

Đổi -um thành -a

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
bacterium	bacteria	vi khuẩn
curriculum	curricula/curriculums	chương trình học
datum	data	dữ liệu
medium	media/mediums	phương tiện
memorandum	memoranda/memorandums	bản ghi nhớ
millennium	millennia/millenniums	thiên niên kỷ
stadium	stadia/stadiums	sân vận động
symposium	symposia/symposiums	hội nghị chuyên đề
aquarium	aquaria/aquariums	bể cá

Đổi -is thành -es

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
analysis	analyses	phân tích
basis	bases	cơ sở
crisis	crises	khủng hoảng
diagnosis	diagnoses	chẩn đoán
hypothesis	hypotheses	giả thuyết
oasis	oases	ốc đảo
parenthesis	parentheses	dấu ngoặc đơn
synthesis	syntheses	tổng hợp
thesis	theses	luận văn
axis	axes	trục

Đổi -on thành -a

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
criterion	criteria	tiêu chí
phenomenon	phenomena	hiện tượng
automaton	automata/automatons	người máy

Đổi -ex/-ix thành -ices

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
appendix	appendices/appendixes	phụ lục, ruột thừa
index	indices/indexes	chỉ mục
matrix	matrices/matrixes	ma trận
vertex	vertices/vertexes	đỉnh
vortex	vortices/vortexes	xoáy nước

6. Danh Từ Ghép Bất Quy Tắc

Với danh từ ghép, thường danh từ chính được chia số nhiều:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
mother-in-law	mothers-in-law	mẹ chồng/vợ
father-in-law	fathers-in-law	bố chồng/vợ
sister-in-law	sisters-in-law	chị/em dâu
brother-in-law	brothers-in-law	anh/em rể
passer-by	passers-by	người qua đường
runner-up	runners-up	người về nhì
attorney general	attorneys general	tổng chưởng lý
court martial	courts martial	tòa án quân sự

Đúng

Both of my brothers-in-law are doctors.

Cả hai anh rể của tôi đều là bác sĩ.

Sai

Both of my brother-in-laws are doctors.

Chia từ chính "brother", không phải từ cuối.

7. Danh Từ Từ Các Ngôn Ngữ Khác

Một số danh từ mượn từ tiếng Pháp, Ý, Hebrew giữ nguyên cách chia số nhiều gốc:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt	Nguồn gốc
cherub	cherubim/cherubs	thiên thần nhỏ	Hebrew
seraph	seraphim/seraphs	thiên thần sáu cánh	Hebrew
bureau	bureaux/bureaus	cục, văn phòng	French
plateau	plateaux/plateaus	cao nguyên	French
tableau	tableaux/tableaus	bức tranh sống động	French
chateau	chateaux/chateaus	lâu đài	French
paparazzo	paparazzi	phóng viên săn ảnh	Italian
graffito	graffiti	tranh vẽ tường	Italian

Danh Từ Chỉ Dùng Ở Dạng Số Nhiều

Một số danh từ chỉ có dạng số nhiều (không có dạng số ít) và luôn đi với động từ số nhiều:

Quần áo & Phụ kiện

trousers - quần dài

pants - quần

jeans - quần jean

shorts - quần short

pajamas - đồ ngủ

glasses - kính mắt

sunglasses - kính râm

Dụng cụ & Thiết bị

scissors - kéo

tweezers - nhíp

pliers - kìm

tongs - kẹp gắp

binoculars - ống nhòm

headphones - tai nghe

scales - cân

Cách đếm

Để đếm những danh từ này, dùng "a pair of": a pair of scissors (một cái kéo), two pairs of jeans (hai cái quần jean).

Danh Từ Chỉ Dùng Ở Dạng Số Ít

Một số danh từ tuy có vẻ số nhiều (kết thúc bằng -s) nhưng thực ra là số ít:

Danh từ	Nghĩa	Loại
news	tin tức	Số ít
mathematics	toán học	Số ít
physics	vật lý	Số ít
economics	kinh tế học	Số ít
politics	chính trị	Số ít
statistics	thống kê học	Số ít
athletics	điền kinh	Số ít
gymnastics	thể dục dụng cụ	Số ít
measles	bệnh sởi	Số ít
mumps	bệnh quai bị	Số ít

Đúng

The news is very exciting.

Tin tức rất thú vị. (news + động từ số ít)

Sai

The news are very exciting.

News luôn là số ít, không dùng "are".

Bảng Tổng Hợp Danh Từ Bất Quy Tắc Thông Dụng

Dưới đây là bảng tổng hợp các danh từ bất quy tắc thường gặp nhất, sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái:

Số ít	Số nhiều	Nghĩa tiếng Việt
aircraft	aircraft	máy bay
analysis	analyses	phân tích
axis	axes	trục
bacterium	bacteria	vi khuẩn
basis	bases	cơ sở
cactus	cacti/cactuses	xương rồng
calf	calves	con bê
child	children	đứa trẻ
crisis	crises	khủng hoảng
criterion	criteria	tiêu chí
curriculum	curricula	chương trình học
datum	data	dữ liệu
deer	deer	con hươu/nai
diagnosis	diagnoses	chẩn đoán
fish	fish	con cá
foot	feet	bàn chân
formula	formulae/formulas	công thức
fungus	fungi	nấm
goose	geese	con ngỗng
half	halves	một nửa
hypothesis	hypotheses	giả thuyết
index	indices/indexes	chỉ mục
knife	knives	con dao
leaf	leaves	lá cây
life	lives	cuộc sống
loaf	loaves	ổ bánh mì
louse	lice	con chấy
man	men	đàn ông
matrix	matrices	ma trận
medium	media	phương tiện
memorandum	memoranda	bản ghi nhớ
moose	moose	nai sừng tấm
mouse	mice	con chuột
nucleus	nuclei	hạt nhân
oasis	oases	ốc đảo
ox	oxen	con bò đực
person	people	người
phenomenon	phenomena	hiện tượng
radius	radii	bán kính
self	selves	bản thân
series	series	loạt, chuỗi
sheep	sheep	con cừu
shelf	shelves	kệ
species	species	loài
stimulus	stimuli	kích thích
syllabus	syllabi	đề cương
thesis	theses	luận văn
thief	thieves	kẻ trộm
tooth	teeth	răng
wife	wives	vợ
wolf	wolves	con sói
woman	women	phụ nữ

Mẹo ghi nhớ

Cách tốt nhất để nhớ danh từ bất quy tắc là đọc nhiều và luyện tập thường xuyên. Khi gặp từ mới, hãy ghi chú cả dạng số ít và số nhiều. Dùng flashcard hoặc ứng dụng học từ vựng để ôn tập hàng ngày.

Bài Tập Thực Hành

Hãy chuyển các danh từ sau sang dạng số nhiều:

The child (trẻ em) is playing. → The ______ are playing.
I saw a mouse (chuột). → I saw two ______.
She has one tooth (răng) missing. → She has two ______ missing.
That woman (phụ nữ) is my teacher. → Those ______ are teachers.
The leaf (lá) fell down. → The ______ fell down.
I caught a fish (cá). → I caught ten ______.
He wrote a thesis (luận văn). → They wrote several ______.
There is one criterion (tiêu chí). → There are many ______.

Đáp án

children
mice
teeth
women
leaves
fish
theses
criteria